Ixtiyoriy harakat — insonning oldindan qo‘yilgan maqsadga erishish uchun ongli ravishda rejalashtirib, iroda kuchi orqali boshqaradigan murakkab psixik va fiziologik faoliyatidir. Bu jarayonda shaxs motivatsiya, ehtiyoj va qaror qabul qilish bosqichlaridan o‘tadi hamda harakatni amalga oshirishda markaziy nerv tizimi, ayniqsa bosh miya po‘stlog‘i faol ishtirok etadi. Ixtiyoriy harakat quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi: maqsadni anglash, motivlarning kurashi, qaror qabul qilish, reja tuzish va harakatni bajarish hamda natijani nazorat qilish. Bu turdagi harakatlar ixtiyorsiz harakatlardan farqli ravishda ong nazorati ostida bo‘ladi va insonning irodaviy sifatlari (qat’iyat, sabr, intizom) bilan chambarchas bog‘liq.